الفيض الكاشاني
87
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
كارهاى خير و دورى از بخل داشته باشد ، چرا كه بخشندگى از اخلاق پيامبران و اصلى از اصول نجات است . و پيامبر ( ص ) از بخشندگى سخن گفته آنجا كه فرموده است : « بخشندگى درختى از درختهاى بهشت است كه شاخههاى آن به طرف زمين آويخته است و هر كس شاخهاى از آن بگيرد آن شاخه وى را به بهشت رهنمون مىشود . » « 62 » جابر مىگويد : پيامبر خدا ( ص ) فرمود : « جبرئيل گفت : خداى متعال فرموده است : دين اسلام دينى است كه آن را براى خود پسنديدهام و جز بخشندگى و خوشخويى چيزى آن را اصلاح نمىكند . پس تا مىتوانيد اسلام را با آن دو صفت محترم بداريد » . و در روايتى است : « پس اسلام را تا با آن هستيد به اين دو صفت محترم بداريد » . « 63 » از پيامبر ( ص ) روايت شده است : « خدا سرشت اولياى خود را فقط بر بخشندگى و خوشخويى قرار داده است » . « 64 » از جابر روايت شده گويد كه عرض شد : اى رسول خدا برترين اعمال كدام است ؟ فرمود : « شكيبايى و بخشندگى » . « 65 » از پيامبر ( ص ) روايت شده است : « دو خلق است كه خداى عزّ و جلّ آنها را دوست مىدارد و دو خلق است كه خدا دوست ندارد : خدا خوشخويى و بخشندگى را دوست مىدارد ، و بدخويى و بخل را دوست نمىدارد ، و هرگاه خدا خير بندهاى را بخواهد او را در برآوردن حاجات مردم به كار مىگيرد » . « 66 »
--> ( 62 ) اين حديث را دارقطنى در الافراد ، و بيهقى در الشعب از على ( ع ) و ابن عدى از ابو هريره و ابو نعيم در الحليه از جابر و خطيب از ابو سعيد و ابن عساكر از انس و ديلمى در الفردوس از معاويه به سندى حسن روايت كردهاند چنان كه در جامع الصغير آمده است . ( 63 ) اين حديث را طبرانى در الاوسط روايت كرده چنان كه در مجمع الزوائد ، ج 5 ، ص 20 ، آمده است . ( 64 ) اين حديث را ابو الشيخ ابن حبان در كتاب الثواب روايت كرده چنان كه در الترغيب ، ج 3 ، ص 383 ، آمده است . ( 65 ) اين حديث را بيهقى در الزهد ، به سندهاى صحيح با زيادتى ، روايت كرده چنان كه در المغنى آمده است . ( 66 ) اين حديث را اصفهانى با سلسله روات تا ابن عمر نقل نموده است . و ديلمى از حديث انس به صورت زير روايت كرده است ( اذا اراد اللّه بعبده خيرا صير حوائج الناس اليه ) چنان كه در جامع الصغير آمده است ، عراقى گويد : در سند اين حديث يحيى بن شبيب است و ابن حبان او را ضعيف شمرده است .